U zdravih osoba mokraća u mokraćnom mjehuru sterilna je, odnosno ne sadržava bakterije ni druge mikroorganizme koji uzrokuju infekcije. Mokraćna cijev, kojom se mokraća izlučuje iz tijela, ne sadržava bakterije ili ih sadržava premalo da bi izazvale infekciju. Međutim, može se inficirati bilo koji dio mokraćnog sustava. Infekcija bilo kojeg dijela mokraćnog sustava naziva se infekcijom mokraćnog sustava (IMS).
Organi mokraćnog sustava
|
Mokraćni sustav sastoji se od bubrega, mokraćovoda, koji prenose mokraću iz bubrega u mokraćni mjehur, mokraćnog mjehura i mokraćne cijevi. Ti organi mogu biti ozlijeđeni djelovanjem tupe sile, primjerice u prometnoj nesreći ili pri padu, ili prodornom ozljedom, primjerice vatrenim oružjem ili ubodom. Ozljede mogu nenamjerno nastati i tijekom operacije.
 |
Infekcije mokraćnog sustava obično se dijele na gornje i donje, ovisno o mjestu njihova nastanka, iako je liječnicima ponekad teško ili nemoguće točno odrediti mjesto infekcije.
Neki liječnici u donje infekcije mokraćnog sustava ubrajaju i infekcije mokraćne cijevi (uretritis) i prostate (prostatitis). U parnim organima, poput bubrega, infekcija može zahvatiti jedan ili oba organa. Infekcije mokraćnog sustava mogu se pojaviti u djece i odraslih.
Uzroci
Uzroci infekcija mokraćnog sustava
Mikroorganizmi koji uzrokuju infekciju obično ulaze u mokraćni sustav na jedan od dva načina. Najčešće ulaze kroz donji dio mokraćnog sustava, odnosno kroz otvor mokraćne cijevi na vrhu penisa u muškaraca ili otvor mokraćne cijevi na stidnici u žena. Infekcija se uzlazno širi mokraćnom cijevi do mokraćnog mjehura, a ponekad i do jednog ili oba bubrega. Drugi je mogući put širenja krvotokom, najčešće do bubrega.
Infekcije mokraćnog sustava gotovo uvijek uzrokuju bakterije, iako ih mogu uzrokovati i neki virusi, gljivice i paraziti. Više od 85% infekcija mokraćnog sustava uzrokuju bakterije podrijetlom iz crijeva ili rodnice. Međutim, bakterije koje uđu u mokraćni sustav obično se ispiru tijekom pražnjenja mokraćnog mjehura.
Bakterije
Bakterijske infekcije donjeg dijela mokraćnog sustava, najčešće mokraćnog mjehura, vrlo su česte, osobito među mladim spolno aktivnim ženama. U mladih žena često se pojavljuju i bakterijske infekcije bubrega, ali rjeđe od infekcija mokraćnog mjehura. Escherichia coli najčešća je bakterija koja uzrokuje infekcije mokraćnog sustava. Među osobama u dobi od 20 do 50 godina bakterijske infekcije mokraćnog sustava oko 50 su puta češće u žena nego u muškaraca. U muškaraca je mokraćna cijev dulja, zbog čega se bakterije teže šire do mokraćnog mjehura i uzrokuju infekciju. U muškaraca u dobi od 20 do 50 godina većinu infekcija mokraćnog sustava čine uretritis i prostatitis. Nakon 50. godine infekcije mokraćnog sustava postaju češće i u muškaraca i u žena, a razlika među spolovima postupno se smanjuje.
Čimbenici koji pridonose bakterijskim infekcijama mokraćnog sustava
|
Što je infekcija mokraćnog sustava (IMS)?
|
|
Infekcije koje započinju u mokraćnom sustavu
-
začepljenje bilo kojeg dijela mokraćnog sustava, primjerice kamencem ili, u muškaraca, tumorom prostate ili strikturom mokraćne cijevi
-
poremećena funkcija mokraćnog mjehura koja onemogućuje njegovo potpuno pražnjenje, primjerice kod neuroloških bolesti poput ozljede leđne moždine
-
strukturne anomalije mokraćnog sustava
-
nepravilan rad zalistka između mokraćovoda i mokraćnog mjehura, koji omogućuje povrat mokraće i bakterija iz mokraćnog mjehura u mokraćovode, a ponekad i u bubrege, što je češće u djece s infekcijama mokraćnog sustava
-
uvođenje mokraćnog katetera ili drugog instrumenta u mokraćni sustav
-
spolni odnos
-
primjena dijafragme sa spermicidom
-
postojanje neprirodne veze (fistule) između rodnice i mokraćnog mjehura ili između crijeva i mokraćnog mjehura
-
u muškaraca, povećana prostata ili prostatitis.
Infekcije koje se u mokraćni sustav šire krvotokom (rijetko)
|
Virusi
Herpes simplex virus tipa 2 (HSV-2) može zahvatiti mokraćnu cijev te uzrokovati bolno mokrenje i otežano pražnjenje mokraćnog mjehura. Druge virusne infekcije mokraćnog sustava, poput infekcija mokraćnog mjehura i bubrega, obično se ne razvijaju osim ako je imunosni sustav osobe oslabljen, primjerice zbog raka, HIV-a/AIDS-a ili primjene lijekova koji potiskuju imunosni sustav.
Gljivice
Određene gljivice i kvasci mogu uzrokovati infekciju mokraćnog sustava. Takva se infekcija često naziva gljivičnom infekcijom. Gljivice također mogu uzrokovati upalu rodnice (vaginitis). Gljivica Candida najčešći je uzročnik gljivičnih infekcija mokraćnog sustava (kandidijaze). Infekcija kandidom često se pojavljuje u osoba s oslabljenim imunosnim sustavom ili mokraćnim kateterom. Gljivice i bakterije mogu istodobno zahvatiti bubrege.
Paraziti
Brojni paraziti, uključujući određene vrste crva, mogu zahvatiti mokraćni sustav i uzrokovati infekciju.
Trihomonijaza, koju uzrokuje mikroskopski parazit, spolno je prenosiva infekcija koja u žena može uzrokovati obilan zelenkastožuti, pjenušavi iscjedak iz rodnice. Povremeno uzrokuje i infekciju mokraćnog mjehura ili mokraćne cijevi. U muškaraca trihomonijaza može zahvatiti mokraćnu cijev, ali obično ne uzrokuje simptome.
Šistosomijaza, infekcija uzrokovana određenom vrstom crva, može zahvatiti bubrege, mokraćovode i mokraćni mjehur. Ta je infekcija čest uzrok teškog zatajenja bubrega među ljudima koji žive u dijelovima Afrike, Južne Amerike i Azije. Kronična šistosomijaza mokraćnog mjehura često uzrokuje pojavu krvi u mokraći ili začepljenje mokraćovoda, a s vremenom može dovesti do raka mokraćnog mjehura.
Filarijaza je infekcija oblim crvima koja zahvaća i oštećuje limfne žile te može uzrokovati prolazak limfe u mokraću (hiluriju). Može uzrokovati izrazito oticanje tkiva (elefantijazu), koje u muškaraca može zahvatiti i mošnje.