Nasljedni endogeni poremećaji trombocita su rijetki te uzrokuju doživotnu sklonost krvarenjima. Dijagnoza se potvrđuje testovima agregacije trombocita. Za kontrolu ozbiljnih krvarenja neophodna je transfuzija trombocita.
(Vidi također Pregled poremećaja trombocita.)
Normalan hemostaza zahtijeva
-
Prianjanje trombocita
-
Aktivacija trombocita
Adhezija trombocita (tj. trombocita koji su izloženi vaskularnom subendotelu) zahtijeva von Willebrandov faktor (vWF) i glikoproteinski lb / IX kompleks trombocita.
Aktivacija trombocita potiče agregaciju trombocita uz vezanje fibrinogena te zahtijeva glikoproteinski IIb/IIIa kompleks. Aktivacija uključuje oslobađanje adenozin difosfata (ADP) iz granula trombocita te pretvorbu arahidonske kiseline u tromboksan A2 posredstvom ciklooksigenaze. Oslobođeni ADP djeluje na P2Y12 receptor na drugim trombocitima, čime ih aktivira te regrutira na mjesto ozljede. Dodatno, ADP (i tromboksan A2), potiče promjene u glikoproteinskom IIb / IIIa kompleksu što pak povećava vezanje fibrinogena i tako omogućava agregaciju trombocita.
Nasljedni endogeni poremećaji trombocita mogu remetiti bilo koji od navedenih substrata ili koraka. Na takve poremećaje se sumnja kod pacijenata s dugogodišnjom sklonošću krvarenju te normalnim brojem trombocita i urednim koagulogramom. Dijagnoza se obično temelji na testovima agregacije trombocita, međutim rezultati testova agregacije trombocita mogu biti jako varijabilni i interpretacija je često inkokluzivna (vidi Rezultati agregacijskih testova u nasljednim poremećajima funkcije trombocita). Testovi agregacije trombocita procjenjuju sposobnost trombocita da se zgrudaju kao odgovor na dodatak različitih aktivatora (npr., kolagen, epinefrin, ADP, ristocetin). Dijagnoza ovih poremećaja obično zahtijeva pomoć liječnika stručnjaka za takve poremećaje koagulacije.
Testovi agregometrije trombocita su obično nepouzdani kad je broj trombocita < 100,000/mcL (< 100 × 109/L).
Rezultati agregometrije kod nasljednih poremećaja funkcije trombocita
|
Poremećaj
|
Kolagen, adrenalin i niske doze ADP-a
|
Visoke doze ADP-a
|
Ristocetin
|
|---|
|
ADP =adenozin difosfat.
|
|
Poremećaji amplificiranja aktivacije trombocita
|
Smanjena
|
Uredna
|
Uredna
|
|
Trombastenija (npr. gubitak glikoproteina IIb / IIIa receptora)
|
Odsutna
|
Odsutna
|
Uredna ili smanjena
|
|
Poremećaji adhezije trombocita (npr., Bernard-Soulier sindrom, von Willebrandova bolest)
|
Uredna
|
Uredna
|
Smanjena
|
Poremećaji adhezije trombocita
Bernard-Soulier sndrom je rijetki autosomni recesivni poremećaj. Smanjena je adhezija trombocita zbog defekta glikoproteinskog Ib–IX kompleksa koji veže endotelni VWF. Krvarenja mogu biti obilna. Trombociti su neobično veliki. Ne agregiraju s ristocetinom, ali uredno agregiraju s ADP-om, kolagenom i adrenalinom.
Veliki trombociti s poremećajem funkcije također su prisutni u May-Hegglinovoj anomaliji, trombocitopeničnom poremećaju s abnormalnim inkluzijama leukocita te u Chédiak-Higashijevom sindromu.
Za kontrolu ozbiljnih krvarenja neophodna je transfuzija trombocita u svih tih poremećaja.
Von Willebrandova bolest nastaje uslijed nedostatka ili defekta von Willebrandovog faktora (vWF) koji je neophodan za adheziju trombocita. Često se liječi dezmopresinom ili zamjenom vWF faktora virusom inaktiviranim koncentratom faktora VIII ili novijim rekombinantnim vWF proizvodima.
Poremećaji aktivacije trombocita
Poremećaji amplifikacije aktivacije trombocita najčešći su nasljedni endogeni poremećaji trombocita, a uzrokuju razmjerno blago krvarenje. Mogu nastati kao posljedica smanjenog ADP-a u granulama trombocita (nedostatak bazena za pohranu), nemogućnosti generiranja tromboksana A2 iz arahidonske kiseline ili uslijed nemogućnosti agregacije trombocita kao odgovor na tromboksan A2.
Testovi agregacije trombocita mogu pokazati narušenu agregaciju nakon izlaganja kolagenu, epinefrinu i niskim razinama ADP-a i normalnoj agregaciji nakon izlaganja ristocetinu i visokim razinama adenozin difosfata (ADP). Iste se promjene vide i nakon davanja nesteroidnih antireumatika (NSAIR) ili aspirina, a učinak zna potrajati nekoliko dana. Zato osobama koje su nedavno primale takve lijekove ne treba ispitivati agregabilnost.
Trombastenija (Glanzmannova bolest) je rijetka autosomna recesivna bolest koja uzrokuje poremećaj u trombocitnom glikoprotein IIb/IIIa receptoru; trombociti se ne mogu agregirati. Pacijenti mogu imati teško krvarenje iz sluznice (npr. krvarenje iz nosa koje se zaustavlja tek nakon tamponade i transfuzije koncentriranih trombocita). Dijagnoza se postavlja kad trombociti ne agregiraju na primjenu adrenalina, kolagena ili čak visokih doza ADP-a, ali prolazno agregiraju na primjenu ristocetina. Za kontrolu ozbiljnih krvarenja neophodna je transfuzija trombocita.